Home › Tekststructuren › Voor- en nadelenstructuur
Structuur 03 van 07
Voor- en nadelenstructuur
De positieve en negatieve kanten van een onderwerp, vaak uitmondend in een afweging.
Wat houdt deze structuur in?
In de voor- en nadelenstructuur zet de schrijver de positieve en de negatieve kanten van een onderwerp tegenover elkaar. Het doel is meestal om de lezer te helpen een afgewogen oordeel te vormen. Anders dan bij argumentatie kiest de schrijver lang niet altijd partij: vaak blijft hij neutraal en laat hij de balans aan de lezer.
Je herkent deze structuur aan de duidelijke tweedeling: aan de ene kant de voordelen, aan de andere kant de nadelen. Soms staan ze gegroepeerd (eerst alle voordelen, dan alle nadelen), soms per punt afgewisseld. Het slot bevat vaak een afweging waarin de schrijver de balans opmaakt.
Het verschil met de aspectenstructuur zit in de lading: aspecten zijn neutraal, voor- en nadelen zijn gekleurd als positief of negatief. Het verschil met argumentatie is dat de schrijver bij voor- en nadelen niet per se een standpunt verdedigt; hij weegt af in plaats van te overtuigen.
Het schema
| Inleiding | Middenstuk | Slot |
|---|---|---|
| Het onderwerp, een vraag of een stelling. | De voordelen en de nadelen worden benoemd. | Een afweging en een conclusie. |
Signaalwoorden om op te letten
Deze woorden en zinsdelen wijzen vaak op de voor- en nadelenstructuur. Let op: ze zijn een hint, geen bewijs — kijk altijd ook naar de opbouw van het geheel.
Steeds meer scholen overwegen een vierdaagse lesweek. (inleiding: onderwerp)
Een voordeel is dat leerlingen een lange dag vrij hebben om uit te rusten of een bijbaantje te doen. (voordeel)
Een ander voordeel is dat scholen kosten en lerarentekorten beter kunnen opvangen. (voordeel)
Een nadeel is echter dat de lesdagen langer en vermoeiender worden. (nadeel)
Alles afwegend hangt de keuze sterk af van de leeftijd van de leerlingen. (slot: afweging)
Waarom dit klopt
De voordelen en nadelen staan tegenover elkaar en het slot weegt ze af zonder hard partij te kiezen.
Veelgemaakte fouten
Bij deze structuur gaat het vaak op dezelfde manieren mis. Houd deze valkuilen in je achterhoofd:
Veelgemaakte fout
Voor- en nadelen verwarren met argumenten. Bij argumentatie verdedigt de schrijver één standpunt. Bij voor- en nadelen blijft hij vaak neutraal en weegt hij af. Vraag je af: wil de schrijver overtuigen of laten afwegen?
Veelgemaakte fout
Alleen voordelen of alleen nadelen zien. Soms staan de voordelen ver van de nadelen in de tekst. Lees door: ontbreekt één kant echt, dan is het misschien argumentatie of een aspectenstructuur.
Veelgemaakte fout
De afweging in het slot missen. Het slot van deze structuur bevat vaak juist het belangrijkste: de balans. Sla dat deel niet over bij het bepalen van de structuur.
Oefenen
Test jezelf
Op de oefenpagina staan veertien teksten door elkaar. Bij elke tekst is het juist de vraag welke structuur erin zit — herken jij hem terug?