De handtekening op weg naar het museum
Weinig handelingen waren zo gewoon als het zetten van een handtekening, en weinig handelingen veranderen nu zo snel. De krabbel onder een document heeft een lange geschiedenis, een onzeker heden en een toekomst die nog vorm moet krijgen.
Vroeger was de handtekening het bewijs bij uitstek dat iemand met iets instemde. Wie niet kon schrijven, zette een kruisje, dat door getuigen werd bevestigd. Een persoonlijke krabbel gold als uniek en moeilijk na te maken, en notarissen en banken vertrouwden er volledig op. Een brief, een contract of een testament was pas geldig met een handtekening eronder.
Tegenwoordig is dat beeld aan het kantelen. Veel overeenkomsten sluiten we digitaal af, met een vinkje, een pincode of een vingerafdruk op een scherm. De handgeschreven handtekening verliest terrein, want een gescande krabbel is juist makkelijker te kopiëren dan vroeger werd gedacht. Bovendien tekent bijna niemand nog dagelijks met de hand, waardoor onze handtekeningen onregelmatiger en minder herkenbaar worden. Wie nu nog een formulier ondertekent, merkt soms dat de eigen krabbel elke keer net iets anders uitvalt.
In de toekomst zal de fysieke handtekening waarschijnlijk vooral een symbolische rol houden. Voor de zekerheid van belangrijke afspraken kijken we steeds meer naar digitale methoden die wiskundig vastleggen dat een document niet is veranderd. De krabbel met pen verdwijnt dan misschien naar gastenboeken, kunstwerken en feestelijke momenten: plekken waar het er niet om gaat dat iets juridisch klopt, maar dat iemand er persoonlijk was. Een gesigneerde poster of een handtekening in een trouwboek blijft dan waardevol, juist omdat hij met de hand is gezet. Zo verschuift de handtekening langzaam van bewijsmiddel naar herinnering.