Het raadsel van de lege ronde getallen
Het is een opvallend verschijnsel: een prijs van 1,99 euro voelt voor veel mensen duidelijk goedkoper dan 2,00 euro, terwijl het verschil maar één cent bedraagt. Bijna overal in winkels zie je daarom prijzen die net onder een rond getal blijven. Het fenomeen is zo wijdverbreid dat het bijna onzichtbaar is geworden.
Kenmerkend voor dit verschijnsel is dat het vooral werkt bij het eerste cijfer van de prijs. Een prijs die van 2 euro naar 1,99 zakt, lijkt veel sterker te dalen dan een prijs die van 2,99 naar 2,98 gaat, ook al is de daling in beide gevallen een cent. Het draait dus niet om het bedrag zelf, maar om het cijfer dat vooraan staat en als eerste binnenkomt.
Een verklaring hiervoor ligt in de manier waarop we lezen en rekenen. We lezen van links naar rechts, en het eerste cijfer dat we zien, kleurt meteen onze indruk. Bij 1,99 registreren de hersenen vooral de '1', en pas daarna de rest. Het brein rondt als het ware naar beneden af in plaats van naar boven, waardoor de prijs in één oogopslag lager lijkt dan hij is.
Een tweede verklaring heeft met betekenis te maken. Prijzen die net onder een rond getal eindigen, zijn in de loop der jaren een signaal geworden voor 'aanbieding' of 'voordelig'. Zodra we een 99 aan het eind zien, denken we onbewust aan een koopje, los van het werkelijke bedrag. De gewoonte heeft het cijfer een eigen lading gegeven.
Het verschijnsel is dus waarschijnlijk te verklaren door een combinatie van hoe we cijfers lezen en welke betekenis we aan bepaalde eindcijfers zijn gaan hechten. Een cent verschil verandert niets aan je portemonnee, maar wel aan wat je brein ervan maakt.